Projectgeheugen: een AI die jouw project kent

Geef je project een geheugen, en je AI gaat elk nieuw gesprek verder waar jullie bleven. Dit is les drie van Read: een korte, praktische les over onthouden, van je eerste geheugenbestand tot de vaste routine die het actueel houdt.

Zeg wat je ervan vindt. Dit is les drie van de reeks, en ik hoor graag of je er iets aan hebt gehad. Goed of niet goed, allebei even welkom, en je hoeft niet te wachten tot het einde. Twee zinnen zijn genoeg: geef feedback. Anoniem mag; laat je je e-mailadres achter, dan kunnen we er eventueel over sparren. Je feedback wordt nergens publiek getoond.

Wat je hierna kunt

• Een projectgeheugen inrichten dat je AI bij elk gesprek meeleest: de afspraken, de beslissingen en de stand van het project.
• Kiezen wat je vastlegt en wat juist niet, het verschil tussen een spiekbriefje dat stuurt en een archief waar niemand meer in kijkt.
• Beslissingen vastleggen met datum en reden, zodat een gesloten discussie gesloten blijft.
• Het geheugen bijhouden met een vaste routine: bijwerken aan het einde van een werksessie, opruimen op een vast moment.

En misschien wel het belangrijkste: je herkent hierna het moment waarop je iets voor de derde keer aan je AI uitlegt en denkt: dit hoort het project te onthouden.

Waarom niet gewoon de chatgeschiedenis? Die bewaart alles: elke zijweg, elke afgekeurde versie, elke halve gedachte. Een nieuw gesprek leest die geschiedenis niet vanzelf mee, en zelfs als je AI in oude gesprekken kan zoeken, vindt hij daar de hele route terug, inclusief de afslagen die doodliepen. Een projectgeheugen is het omgekeerde: klein en bijgehouden, alleen wat nog geldt. De geschiedenis onthoudt wat er gezegd is; het geheugen onthoudt wat er afgesproken is.

Wat je nodig hebt

• Een Claude-account. Alles in deze les werkt in de Claude-apps (web en desktop) én in Claude Code. Waar de twee verschillen, staat het erbij.
• Een project dat langer loopt dan één gesprek: een klanttraject, een websitevernieuwing, een terugkerend rapport, een dossier dat maanden doorloopt.
• Je laatste paar gesprekken over dat project. Wat je daarin steeds opnieuw uitlegde, wordt de eerste inhoud van je geheugen.
• Een uur. Lezen alleen kan in een kwartier, maar de opzet is dat je meteen meedoet met een project uit je eigen werk.

De denkwijze

Het probleem is niet dat je AI het niet kan. Het probleem is dat elk gesprek bij nul begint.

Herken je dit? Je opent een nieuw gesprek over het project waar je gisteren nog middenin zat. De AI weet niets meer: niet welke aanpak jullie kozen, niet hoe je mappen heten, niet dat die ene optie in juni al is afgevallen. Dus praat je hem eerst tien minuten bij. Of je slaat dat over, en dan merk je het halverwege: er komt werk terug dat ingaat tegen afspraken die allang vaststonden.

De oplossing: geef het project een eigen geheugen: één klein tekstbestand met de afspraken, beslissingen en stand van dít project, dat je AI bij elk gesprek meeleest. Het werkgeheugen van een gesprek (ken je uit les 02) ben je na afloop kwijt; het projectgeheugen blijft. Jij bepaalt wat erin staat, en daarmee wat elk volgend gesprek al weet.

Wat een projectgeheugen precies is

Een projectgeheugen is gewone tekst met een vaste plek. In Claude Code is het een bestand met de naam CLAUDE.md, bovenin je projectmap; elke sessie in die map leest het automatisch mee. In de Claude-apps maak je een Project aan en zet je dezelfde tekst in de projectinstructies; elk gesprek dat je binnen dat Project start, heeft hem erbij. Zelfde principe, andere plek: tekst die er altijd bij is, maar alleen dáár.

In les 01 kwam dit al even langs, in de tabel "skill, prompt of projectinstructie": de projectinstructie geldt altijd, ongevraagd, maar alleen binnen één project. Deze les gaat over wat je op die plek zet, en hoe je het actueel houdt.

Geheugen, skill of subagent?

De drie lessen tot nu toe vullen elkaar aan:

Vuistregel: geldt een afspraak voor ál je werk, dan is het een skill. Geldt hij alleen hier, dan hoort hij in het projectgeheugen. En ze werken samen: binnen het project gelden je skills gewoon, en je subagents werken er onder dezelfde afspraken.

De anatomie: vier onderdelen

Wat erin hoort, en wat juist niet

• Wél: wat nergens anders staat. Afspraken, voorkeuren en redenen zitten in hoofden en verspreide gesprekken. Dat is precies wat je vastlegt.
• Niet: wat de AI zelf kan zien. In Claude Code kan de AI je bestanden gewoon openen. De inhoud van elke map hoeft er dus niet in; wél de afspraak welke map waarvoor is.
• Niet: wat elke dag verandert. Losse taakjes verouderen sneller dan jij bijwerkt. Houd "Waar we zijn" op hoofdlijnen.
• Nooit: wachtwoorden en persoonsgegevens. Daarover meer bij de gouden regels onderaan.

Dat verschil telt, want een geheugen stuurt alleen zolang het klein en betrouwbaar is. Elke regel die er niet in hoort, verdunt de regels die er wél toe doen.

Het voorbeeld: de websitevernieuwing

We richten nu samen een echt projectgeheugen in, van losse ergernis tot bijgehouden bestand. Pak er zelf een project bij dat langer loopt dan één gesprek: een klanttraject, een jaarplan, een subsidieaanvraag. De stappen werken voor allemaal; ik gebruik de websitevernieuwing als voorbeeld: zes pagina's, een deadline, en meer beslissingen dan je vooraf denkt.

Stap 1: verzamel wat je steeds opnieuw uitlegt

Blader door je laatste gesprekken over het project en noteer elke uitleg die je vaker dan één keer gaf. Bij de websitevernieuwing kwam er zoiets uit:

• Dat elke pagina een eigen tekstbestand heeft, in de map teksten/.
• Dat bezoekers met "u" worden aangesproken.
• Dat de prijzenpagina is vervallen, en waarom.
• Dat het ontwerp pas start als alle teksten af zijn.

Dit lijstje ís je geheugen, op de indeling na. Daarmee is het moeilijkste deel gedaan.

Stap 2: schrijf het project in het kort

Drie tot vijf zinnen, alsof je een nieuwe collega in één minuut bijpraat: wat is het, voor wie, wat moet er wanneer af zijn?

Nieuwe website voor ons bedrijf, live op 1 november. Doel: bezoekers vinden zelf hun antwoord, zodat er minder standaardvragen via de telefoon binnenkomen. Zes pagina's; de teksten maken we zelf, het bureau bouwt.

Stap 3: leg de werkafspraken vast

Zet de uitleg uit stap 1 om in korte, stellige regels: hoe heten de mappen, wat staat waar, welke vaste vormen gelden er? Let hier op de grens met les 01: geldt een afspraak voor ál je werk, zoals je schrijfstijl, dan hoort hij in een skill. In het geheugen staat alleen wat dít project anders doet.

Stap 4: noteer beslissingen met datum en reden

Dit onderdeel voorkomt het meeste gedoe. Een keuze zonder reden erbij komt elke paar weken opnieuw ter discussie, zeker als er meer mensen (of meer AI-gesprekken) aan het project werken. Mét datum en reden is één regel genoeg: iedereen ziet dat erover is nagedacht, en wanneer. Het complete bestand:

# Projectgeheugen: websitevernieuwing

## Het project in het kort
Nieuwe website voor ons bedrijf, live op 1 november.
Doel: bezoekers vinden zelf hun antwoord, zodat er minder
standaardvragen via de telefoon binnenkomen. Zes pagina's;
de teksten maken we zelf, het bureau bouwt.

## Werkafspraken
- Elke pagina heeft een eigen tekstbestand in de map teksten/,
  genoemd naar de pagina: home.md, contact.md, diensten.md.
- Definitieve versies staan in teksten/definitief/; alles
  daarbuiten is concept.
- Beeldmateriaal komt uit de map beeldbank/ (rechtenvrij en
  goedgekeurd).
- Teksten op de site spreken de bezoeker aan met "u"
  (zie beslissing 12 juni).

## Beslissingen
- 2026-06-12: bezoekers aanspreken met "u". Ruim de helft van
  onze bezoekers is 60-plus, en "je" viel verkeerd in het
  klantenpanel.
- 2026-07-03: eerst alle teksten af, dan pas het ontwerp.
  Vorige keer stuurde het ontwerp de teksten, en dat kostte
  drie herschrijfrondes.
- 2026-08-01: de prijzenpagina vervalt. Prijzen wijzigen te
  vaak voor de site; ze staan voortaan alleen in de offerte.

## Waar we zijn (bijgewerkt: 18 augustus)
- Af: home.md en over-ons.md, allebei goedgekeurd.
- Loopt: contact.md, wacht op de nieuwe openingstijden.
- Volgende: diensten.md, de langste pagina. Begin met de opzet.

Alles bij elkaar nog geen A4. Dat is de bedoeling: een geheugen is een spiekbriefje, geen archief.

Stap 5: installeer het geheugen

• Claude-apps: maak een Project aan (menu: Projecten → nieuw project) en plak je geheugen in de projectinstructies. Grote documenten die erbij horen, zoals de offerte of de huisstijlgids, voeg je toe als projectkennis. Start je gesprekken over dit project voortaan binnen het Project, dan is het geheugen er altijd bij.
• Claude Code: zet de tekst in een bestand met de naam CLAUDE.md, bovenin je projectmap. Elke sessie die je in die map start, leest het automatisch mee.

De snelste route in Claude Code: typ /init, en Claude Code stelt zelf een eerste versie op, op basis van wat er al in de map staat. Kijk die opzet daarna kritisch na en vul aan met wat alleen jij weet: de afspraken en de beslissingen mét reden. Die kan /init niet raden.

Handmatig kan natuurlijk ook, en dan zie je meteen waar alles staat:

Op Windows

Zet eerst de bestandsnaamextensies aan: open Verkenner en vink onder Beeld → Weergeven de optie Bestandsnaamextensies aan. Maak dan in je projectmap een nieuw tekstbestand (rechtsklik → Nieuw → Tekstdocument) en hernoem het naar precies CLAUDE.md, dus met .md in plaats van .txt. Windows vraagt of je de extensie wilt wijzigen; kies ja.

Op een Mac

De snelste route is via Terminal (Programma's → Hulpprogramma's). Typ cd (met een spatie erachter), sleep je projectmap het Terminalvenster in en druk op Enter; je zit nu in je projectmap. Plak dan touch CLAUDE.md en druk op Enter. Het bestand staat er; openen en vullen kan met elke teksteditor, bijvoorbeeld via open CLAUDE.md.

Menu's verschuiven weleens. De werkwijze blijft hetzelfde: één tekstbestand of instructieveld per project, dat er bij elk gesprek vanzelf bij is.

Stap 6: neem de proef op de som, mét en zónder

Open een nieuw gesprek binnen het Project (of een nieuwe sessie in je projectmap) en stel een vraag zonder ook maar iets uit te leggen: "schrijf een eerste opzet voor de contactpagina." Wil je het verschil echt zien, stel dezelfde vraag dan ook eens in een los gesprek buiten het project.

Zonder geheugen: een keurige, algemene contactpagina in de je-vorm, met "Neem gerust contact op, we helpen je graag verder!" En daarna drie vragen die het project al lang beantwoord had: wat voor organisatie zijn jullie, wie is de doelgroep, formeel of informeel?

Met geheugen: een opzet in de u-vorm, klaargezet als concept voor teksten/contact.md, met de aantekening dat de openingstijden nog ontbreken. Dat stond immers bij "Waar we zijn". En geen enkele vraag die al beantwoord was.

De AI die je afspraken al kent, wint de eerste minuut. En die eerste minuut win je vanaf nu elk gesprek opnieuw.

Stap 7: houd het bij met één vaste zin

Een geheugen is nooit af, en hoeft dat ook niet te zijn. Sluit een werksessie voortaan af met één vaste zin: "werk het projectgeheugen bij." In Claude Code past de AI het bestand dan zelf aan; lees de wijziging even na voordat je stopt. In de Claude-apps vraag je om een bijgewerkte versie van de tekst en plak je die zelf terug in de projectinstructies. Zo klopt "Waar we zijn" morgen weer, en dat is precies het deel dat het snelst veroudert.

Zelf doen: sjabloon en drie starters

Hetzelfde recept werkt voor elk project. Hier is het lege sjabloon, plus de drie soorten projecten waar een geheugen zich het snelst bewijst.

# Projectgeheugen: [projectnaam]

## Het project in het kort
[Drie tot vijf zinnen: wat is het, voor wie, wanneer moet
het af zijn? De uitleg die je anders elk gesprek geeft.]

## Werkafspraken
[De huisregels van dit project: hoe mappen en bestanden
heten, wat waar staat, welke vaste vormen gelden. Alleen
wat hier anders is dan in je gewone werkwijze.]

## Beslissingen
- [datum]: [de keuze]. [De reden, in één of twee zinnen.]

## Waar we zijn (bijgewerkt: [datum])
- Af: [wat klaar en goedgekeurd is]
- Loopt: [wat onderweg is, met waar het op wacht]
- Volgende: [de eerstvolgende stap]

Starter 1: het klantproject

Wanneer: je werkt weken of maanden voor één klant, met veel afspraken en aanlevermomenten. Kern van het geheugen: de beslissingen mét reden, wie wat aanlevert, en waar de stukken staan. Elk gesprek over deze klant start dan met dezelfde feiten, ook dat gesprek over drie weken.

Starter 2: het terugkerende project

Wanneer: de nieuwsbrief, het kwartaalrapport, het jaarlijkse evenement: elke editie dezelfde stappen, en elke editie dezelfde valkuilen. Kern van het geheugen: de vaste draaiboekfeiten, plus een kopje "vorige editie geleerd". Zo begint elke editie waar de vorige ophield, in plaats van bij nul.

Starter 3: het langlopende dossier

Wanneer: een subsidieaanvraag, een verbouwing, een onderzoek: maanden doorlooptijd, veel wachten, en elke keer terugzoeken waar je ook alweer was. Kern van het geheugen: "Waar we zijn" met datums erbij, plus de eerstvolgende stap en waar die op wacht. Het geheugen wordt hier je overdracht aan jezelf.

Drie lessen, één geheel

Met deze les is de basis rond. Skills leggen vast hóé je werkt (les 01), subagents voeren het werk uit (les 02), en het projectgeheugen onthoudt wát er in dit project geldt. In het websitevoorbeeld: de AI schrijft in jouw stijl dankzij je skill, de eindredacteur controleert elke pagina als subagent, en elk nieuw gesprek weet dat de prijzenpagina is vervallen dankzij het geheugen. In les 04 komt daar de buitenwereld bij: je AI koppelen aan andere programma's en actuele bronnen.

Valkuilen en gouden regels

Vijf dingen die ik bij anderen zie misgaan, plus de twee regels die je nooit loslaat.

1. Het geheugen als archief. Alles bewaren voelt veilig, maar een geheugen van tien pagina's stuurt niet meer: de afspraken die ertoe doen, vallen weg tussen oude details. Houd het op één à twee pagina's. Hoort er echt een groot document bij, geef het dan een eigen plek (projectkennis in de apps, een los bestand in je projectmap) en verwijs ernaar vanuit het geheugen.
2. Opschrijven wat er al staat. De AI kan je bestanden zien, en het project zelf verandert sneller dan je samenvatting ervan. Leg vast wat nergens anders staat: de afspraak, de voorkeur, de reden.
3. Beslissingen zonder datum en reden. "We doen X" nodigt uit tot heropenen, want over een maand weet niemand meer waarom. Mét datum en reden is één regel genoeg om de discussie dicht te houden.
4. Eén geheugen voor alles. Drie klanten en twee interne projecten in één geheugen, en klant A krijgt opeens de huisregels van klant B. Eén project, één geheugen; wat overal geldt, verhuist naar een skill (les 01).
5. Vullen en nooit opruimen. Een verouderde afspraak is erger dan geen afspraak: de AI voert hem braaf uit. Neem het geheugen mee in hetzelfde onderhoudsmoment als je skills en rollen (eerste maandag van de maand is populair): klopt "Waar we zijn" nog, welke afspraak is achterhaald, welke beslissing is ingehaald door een nieuwe? Opruimen mag; een regel schrappen die niet meer geldt, is ook onderhoud.

⚠️ Twee gouden regels. Eén: geen wachtwoorden, geheimen of persoonsgegevens in het geheugen. Het wordt bij elk gesprek meegelezen en reist mee zodra je het project deelt of kopieert. Anders dan een skill mag een projectgeheugen best projectnamen en klantafspraken bevatten, daar is het voor; maar inloggegevens en gegevens van personen horen er nooit in. Toets elke regel aan de vraag: mag iedereen die aan dit project werkt dit zien? Twee: lees na wat je AI in het geheugen zet. Alles wat erin staat, wordt in elk volgend gesprek voor waar aangenomen en ongevraagd toegepast. Eén verkeerd genoteerde "afspraak" stuurt wekenlang al je werk de verkeerde kant op. Laat je de AI het geheugen bijwerken (stap 7), loop de wijziging dan even na voordat je verdergaat.

Je volgende stap

Onthouden is de derde stap naar herhaalbaar werken met AI, na vastleggen (les 01) en verdelen (les 02). Op het AI-groeipad hoort dit opnieuw bij de sprong van fase 2 naar fase 3: projectkennis die in hoofden en losse chats zat, staat nu op een plek waar iedereen bij kan. Nieuwe collega, nieuw gesprek: allebei in één minuut bijgepraat.

Doe deze week één ding: richt het geheugen in voor één lopend project, met minstens één beslissing mét datum en reden erin. Sluit je volgende werksessie af met "werk het projectgeheugen bij" en kijk wat er dan staat.

De volgende les staat klaar: les 04 · MCP: je AI koppelen aan de rest van je wereld. Je AI kent nu je afspraken en je project; de volgende stap is dat hij ook bij je programma's en actuele bronnen kan.

Benieuwd wat er in jouw projecten als eerste in zo'n geheugen hoort? Een uurtje praten of een korte quickscan van je processen maakt dat meestal snel helder. Plan een kennismaking: een half uur, eerlijke aanbeveling, ook als die "gewoon zelf beginnen" is.

Wat vond je ervan?

Je bent er doorheen. Vertel me wat werkte, wat je miste en wat onduidelijk bleef. Twee zinnen zijn genoeg, en elke reactie maakt les vier beter: geef feedback. Anoniem mag; laat je je e-mailadres achter, dan kunnen we er eventueel over sparren. Je feedback wordt nergens publiek getoond.